Livane’nin Kültürel ve Folklorik Yapısı

Artvin yöresine ilişkin en çok vurgulanan özelliklerinden biri, tarihsel geçmişiyle ilişkilendirilen kültürel çeşitliliğidir. Her Artvinlinin gururla yüreğinde ve düşüncesinde taşıdığı bu çok yönlülük müziğinden, halk oyunlarına, yemeklerinden konukseverliğine dek her boyutta izlenebilmektedir.

Binlerce yılı bulan tarihinde birçok kavme yurt, birçoğuna yol olmuş Artvin, herbirinden bir parça ile bugüne ulaşmıştır. Bundandır ki çok uzak yörelerin birçok özelliğinin, aynı ya da benzer boyutta bu bölgede gözlenebilmesi olanaklıdır. Bazı zaman bu özellikler tümüyle Artvin’e mal edilemezse de çok yönlülüğün bir görünümü anlamında güzel bir örnektir.

Coğrafi konumu nedeniyle önemli bir geçiş bölgesinde bulunan Livane, tarih boyunca sürekli bir etkilenme içinde oldu. Her kavim kendi gelenekleri ve yaşam biçimden birşeyler ekledi, birşeyler öğrendi Livane’den. Binlerce yıla dayanan eski bir yerleşim yeri olması, savunmaya uygunluğunun yanında iklimi ve topraklarının verimliliği açısından büyük ölçüde kendine yetebilecek bir özelliği de taşımasıyla açıklanabilir. Her ne kadar düz ve geniş toprak bakımından öteki bölgelere göre sınırlı olsa da, ormanından suyuna dek birçok özelliğiyle kendine yeterli olabilmiştir.

Batıda Karadeniz’den başlayan Livane sınırı doğuya Artvin, Ardanuç, Şavşat, Ardahan, Çıldır hattı üzerinde önemli coğrafi farklılıklar gösterir. Ancak hem dış etkenler hem de kendi sınırları içindeki bu zengin yapı giyiminden, yemeğine, mimarisinden, müziğine birçok çeşitliliği barındırmaktadır. Buna bir de uzun tarihi süreçteki öteki kavimlerle etkileşim eklenince Livane folklorundaki çok yönlülük daha anlaşılır olabilir.

8000 yıllık tarihin birkaç sözcükle aktarılması olanaklı değil kuşkusuz. Ancak yine de tarihi yalnızca 3-5 yüz yılla sınırlı herhangi bir Batı merkeziyle kıyaslanınca geçmişin bu denli gerilere gitmesinin heyecanı yadsınacak gibi de değil. Yaşamın her alanında bir biçimde gözlenebilecek ve çoğu da geçmişle bağlantısı kurulamayan bir takım verileri, sözkonusu tarihiyle ilişkilendirmek belki en uygun açıklama olurdu.

Toplumların geçmişleri ve tarihleriyle ilgili yapılan araştırmalarında elde edilen bazı bulguların tümüyle sözkonusu olan yöreyle açıklanmasındaki zorluk, bağlantı kurulamama, çok uzun yıllara dayanan tarihle ilişkilendirildiğinde bir ölçüde da olsa açıklığa kavuşma yolunda ipucu verebilir.

İnsanların yaşam ve davranış biçimlerini ağırlıkla doğal ortamlar belirlemektedir. Bu yapı içinde biçimlenen sosyal ilişkiler ise yörelere bazen bir yerleşim yerinden ötekine farklılıklar gösterebilmektedir. Dışarıdan bakıldığında birbirine yakın gibi gelen (kısmen de öyle olan) birçok şey daha ayrıntılı incelendiğinde ilginç detaylar göze çarpar. Yemeklerdeki, dildeki, giyimdeki küçük farklılıklar değişik biçimlerde açıklanabilir. Her ne kadar birbirine yakın olsa da böylesi farklılıkların bulunduğu bölgelerin etkilenme yönlerinin değişik olabileceğini gözardı etmemek gerek. Ayrıca eskinin yaşam biçimindeki kendine yeterlilik ilkesi farklılaşmaya da olanak sağlamaktaydı.